Coraz większa liczba osób starszych w społeczeństwie sprawia, że ich obecność i aktywność są coraz bardziej widoczne. Wielu seniorów angażuje się w życie rodzinne i lokalne, dzieląc się swoim doświadczeniem oraz wspierając bliskich. Jednocześnie część z nich mierzy się z problemami, które często pozostają niezauważone przez otoczenie.
Seniorzy, mimo swojej aktywności, bywają narażeni na różne formy krzywdzenia i wykluczenia. Współczesne wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa wymagają zwrócenia uwagi na prawa osób starszych do godnego, bezpiecznego i pełnego szacunku życia. Przemoc wobec seniorów nie zawsze przybiera formę fizyczną. Często są to działania trudniejsze do zauważenia, takie jak przemoc psychiczna, wyśmiewanie, poniżanie, zastraszanie czy izolowanie od rodziny i znajomych.
Innym problemem jest przemoc ekonomiczna, polegająca na wykorzystywaniu pieniędzy lub majątku osoby starszej bez jej zgody. Zdarza się również zaniedbywanie podstawowych potrzeb związanych z opieką, leczeniem czy codziennym funkcjonowaniem. Przemoc fizyczna i naruszanie nietykalności osobistej to kolejne zagrożenia, z którymi mogą się spotkać seniorzy. Oszustwa i manipulacje wykorzystujące zaufanie, samotność lub niewystarczającą wiedzę na temat współczesnych zagrożeń również stanowią poważny problem.
Sprawcami nadużyć wobec osób starszych nie zawsze są osoby obce. Często krzywda pochodzi od najbliższego otoczenia, od osób, od których senior jest zależny lub którym ufa. Przeciwdziałanie przemocy i nadużyciom wobec seniorów nie jest wyłącznie zadaniem instytucji. Każdy członek społeczności, sąsiad, członek rodziny czy przypadkowy świadek niepokojącej sytuacji może odegrać istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa osobom starszym.
Współcześnie seniorzy stają się także celem przestępców działających przez telefon i internet. Oszuści podszywają się pod członków rodziny, pracowników banków czy urzędów, wykorzystując pośpiech, emocje i poczucie odpowiedzialności za bliskich. Nadal odnotowywane są przypadki oszustw metodą „na legendę”, a coraz częściej przestępcy wykorzystują wiadomości SMS, komunikatory internetowe oraz fałszywe strony internetowe służące do wyłudzania danych i pieniędzy.
W ostatnim czasie policjanci wytropili oszustów, którzy doprowadzili do utraty przez seniorkę ponad 12 tysięcy złotych. Zdarzały się również przypadki, gdy osoby odbierające pieniądze od oszukanych seniorów zostały zatrzymane. W Krakowie jeden z oszustów podszywał się pod pracownika banku i został ujęty przez funkcjonariuszy. Zdarzały się także sytuacje, w których osoby poszukiwane za inne przestępstwa, w tym posiadanie narkotyków, były zamieszane w oszustwa wobec seniorów.
Osoby starsze, zwłaszcza schorowane lub z niepełnosprawnościami, są także narażone na zaginięcia. Zdarza się, że tracą orientację w terenie, nawet w dobrze znanej okolicy. W takich przypadkach szybka reakcja służb ratunkowych, takich jak Policja i Straż Miejska, pozwala na odnalezienie zaginionych seniorów. W ostatnim czasie odnotowano przypadki skutecznych interwencji wobec zagubionych osób starszych.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa seniorów zaleca się, aby osoby starsze miały przy sobie dane kontaktowe do opiekunów oraz informację o ewentualnych chorobach. Dobrym rozwiązaniem są urządzenia z funkcją GPS, takie jak zegarki, opaski czy breloki, które umożliwiają monitorowanie miejsca pobytu bliskiego. Aktualna fotografia osoby starszej w telefonie opiekuna może znacznie ułatwić działania służb w przypadku zaginięcia. Oznakowanie odzieży elementami odblaskowymi poprawia widoczność po zmroku.
W sytuacji, gdy bliski nie wraca do domu i nie ma z nim kontaktu, kluczowe jest szybkie zgłoszenie zaginięcia na numer alarmowy 112. Czas odgrywa w takich przypadkach istotną rolę.
W przypadku doświadczania przemocy, oszustwa, zaniedbania lub innej formy krzywdzenia, osoby starsze mogą uzyskać wsparcie pod specjalnymi numerami telefonów. Dostępne są m.in. Telefon zaufania dla Osób Starszych, Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia” oraz Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym. Numery alarmowe 112 i 997 są dostępne całodobowo.
Światowy Dzień Ludzi Starszych przypada 1 października, ale problematyka osób starszych jest obecna także podczas innych wydarzeń, takich jak Ogólnopolski Dzień Seniora w listopadzie czy Dzień Babci i Dziadka w styczniu. Wyzwania, z jakimi mierzą się seniorzy, pozostają aktualne przez cały rok.
red
źródło: Policja Śląska
