Specjalistka w dziedzinie ochrony radiologicznej astronautów, pracowała m.in. przy misji IGNIS z udziałem Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Częstochowianka z dzielnicy Północ – dr Anna Fogtman opowiada o kulisach medycyny kosmicznej i różnicach w kulturze pracy po obu stronach Atlantyku.
Z dr Anną Fogtman rozmawiał Marcin Boreczko z oficjalnej strony Miasta Częstochowa – właśnie tam ukazał się wywiad z tą niezwykłą częstochowianką. Dr Fogtman w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) działa w obszarze medycyny kosmicznej. Specjalizuje się w ochronie radiologicznej kosmonautów, a jej praca obejmuje m.in. szacowanie ryzyka zdrowotnego astronautów i opracowywanie strategii ochrony radiologicznej. W przypadku misji IGNIS, w której uczestniczył Sławosz Uznański-Wiśniewski, jej zadania koncentrowały się na analizie danych z dozymetru – osobistego miernika promieniowania noszonego przez astronautę od startu rakiety po lądowanie.
– Analiza takich danych jest złożona i wymaga ścisłej współpracy z zewnętrznymi instytucjami naukowymi. Od wyników zależy m.in. decyzja o tym, czy dana osoba może uczestniczyć w kolejnej misji i jak długo może ona trwać – wyjaśnia.
Kosmiczna rekonwalescencja
Choć sama nie zajmuje się bezpośrednim badaniem astronautów po powrocie na Ziemię, dr Fogtman podkreśla, jak wymagający jest proces przywracania organizmu do pełnej sprawności po pobycie w stanie nieważkości.
– W kosmosie nie używamy nóg do chodzenia, więc mięśnie zanikają, a z kości ubywa minerałów. Po powrocie może to prowadzić nawet do złamań – obserwowanych do 12 miesięcy po lądowaniu – mówi i dodaje – W stanie nieważkości dochodzi do przemieszczenia płynów z dolnych do górnych partii ciała, co w konsekwencji wpływa na różne układy organizmu. Zmiany te są monitorowane już od pierwszych godzin po lądowaniu, a długość rekonwalescencji zależy od czasu spędzonego w kosmosie – od kilku dni do kilku tygodni.
Rekonwalescencja obejmuje m.in. treningi stabilności wzroku, ćwiczenia propriocepcji i odbudowę masy mięśniowej. Wszystko po to, by – jak określa badaczka – „nauczyć mózg ponownie prawidłowego odczytywania sygnałów z ciała”.
ESA kontra NASA
Po blisko ośmiu latach pracy w ESA dr Fogtman ma jasny obraz różnic między europejskim a amerykańskim podejściem do astronautyki.
– Patrzymy na NASA przez „różowe okulary”, a tymczasem źródło nowoczesności, innowacyjności i różnorodności jest tutaj – w Europie. ESA stawia na stabilność zatrudnienia, różnorodność i równowagę między pracą a życiem prywatnym– podkreśla.
Dodaje też, że dostępność bezpłatnej edukacji w Europie otworzyła jej drogę do kariery, której w USA nie mogłaby rozpocząć. – Dziewczyna z Częstochowy, z niezamożnej rodziny, nie miałaby tam szans na wykształcenie, które dziś wykorzystuję w pracy w agencji kosmicznej – zaznacza.
Mentorstwo i inspiracje
Choć w ESA wciąż brakuje kobiet na najwyższych stanowiskach, dr Fogtman wskazuje osoby, które miały największy wpływ na jej rozwój.
– Frank De Winne, były astronauta i dowódca ISS, nauczył mnie podejmowania decyzji przy niepełnych danych. Ale największy wpływ miała na mnie prof. Marta Koblowska – to ona nauczyła mnie ufać ludziom i wychodzić poza schematy– mówi.
Zawsze chętnie wraca do Częstochowy
Mimo międzynarodowej kariery, badaczka chętnie wraca do rodzinnego miasta.
– Choć nie bywam w Częstochowie tak często, jak bym chciała, aktywnie szukam okazji, by odwiedzić moje rodzinne miasto. Wtedy naprawdę mam oczy szeroko otwarte – na otoczenie i na ludzi. Zamiast patrzenia w niebo rozglądam się wokół siebie – mówi.
Przypominamy, dr Anna Fogtman ukończyła IX LO im. C.K. Norwida w Częstochowie, studiowała biotechnologię i biologię molekularną we Wrocławiu i Warszawie, a doktorat obroniła w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN. Od 2017 roku związana jest z Europejskim Centrum Astronautów ESA, gdzie obecnie kieruje operacjami ochrony radiologicznej w misjach na ISS i planowanych wyprawach księżycowych. Jest współautorką ponad 30 publikacji naukowych i dwóch zgłoszeń patentowych.
Całą rozmowę z panią dr przeczytacie tutaj.
Red.
