Na skrzyżowaniu ulic Krakowskiej i ks. Wróblewskiego pojawiła się nowa nazwa, a wraz z nią historia człowieka, którego biografia na trwałe splotła się z pamięcią miasta.
Rondo u zbiegu ulic Krakowskiej i ks. Wróblewskiego otrzymało imię Zygmunta Rolata – Honorowego Obywatela Częstochowy, Żyda-Częstochowianina, ocalonego z Zagłady filantropa, mecenasa kultury i orędownika dialogu polsko-żydowskiego. Decyzję w tej sprawie podjęli częstochowscy radni 21 maja. Rondo powstało podczas dużej przebudowy Alei Wojska Polskiego (DK-91).
Lokalizacja obiektu ma wymiar symboliczny w kontekście wojennych losów Zygmunta Rolata. Rondo znajduje się między terenem wyznaczonym przez Niemców na żydowskie getto a obozem pracy Hasag Peltzery, do którego – po likwidacji getta – trafił jako młody człowiek.
Uroczystość otwarcia zgromadziła gości z różnych miejsc. Władze Częstochowy reprezentowali: pierwszy zastępca prezydenta Zdzisław Wolski, zastępca prezydenta Łukasz Kot oraz przewodniczący Rady Miasta Marcin Biernat. Obecni byli m.in. wiceminister Edukacji Narodowej Henryk Kiepura oraz naczelny rabin Polski Michael Schudrich. W wydarzeniu uczestniczyli także przedstawiciele Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, w tym członkini Zarządu Głównego Helena Grzebień, przewodniczący katowickiego oddziału Paweł Grabiec i przewodnicząca częstochowskiego oddziału Izabela Sobańska-Klekowska. Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Polsce reprezentował Piotr Puchta, a Fundację Edukacyjną im. Jana Karskiego – prezeska Ewa Juńczyk-Ziomecka. Przyjechali też członkowie Centrum Społeczności Żydowskiej w Krakowie, potomkowie Sprawiedliwych wśród Narodów Świata oraz bliscy patrona ronda: syn Geoffrey Rolat i kuzyn Alan Silberstein.
Podczas uroczystości Zdzisław Wolski mówił o Zygmuncie Rolacie jako o postaci, która może być „pozytywnym drogowskazem” dla osób chcących współistnieć „w szacunku i pokoju”. Wskazywał również na jego przywiązanie do korzeni i konsekwentne podtrzymywanie więzi z Częstochową, co – jak podkreślał – przekładało się na wsparcie miasta w obszarze kultury, pamięci zbiorowej oraz kontaktów między współczesnymi mieszkańcami a tymi, którzy żyją daleko, lecz zachowują z nim tożsamościową więź.
Spotkanie poprowadziła dyrektor Muzeum Częstochowskiego Katarzyna Ozimek, a tłumaczenia wystąpień zapewniła Agnieszka Mrowiec-Smaga. Oprawę artystyczną przygotowała młodzież I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego pod opieką Doroty Marlińskiej.
![Koszmarny wypadek na A1 [ZDJĘCIA]](https://miejska.pl/wp-content/uploads/2026/06/a1-wypadek-1.jpg)
Po części na rondzie uczestnicy przeszli pod Pomnik Pamięci Żydów Częstochowian, znajdujący się niedaleko. Złożono tam kwiaty i oddano hołd 40 tys. ofiar wywiezionych w 1942 roku przez niemieckich, hitlerowskich okupantów z częstochowskiego getta do obozu zagłady w Treblince. Na wiolonczeli na Placu Samuela Willenberga zagrał dyrektor Filharmonii Częstochowskiej Adam Klocek.
Zygmunt Rolat urodził się 1 lipca 1930 roku w Częstochowie jako Zygmunt Rozenblat. Dzieciństwo spędził w rejonie I Alei NMP. W czasie okupacji trafił do częstochowskiego getta, a po jego likwidacji – i wywózce 40 tys. Żydów z Częstochowy do Treblinki – został robotnikiem przymusowym w niemieckim obozie pracy Hasag Peltzery. W czasie wojny stracił matkę i starszego brata, który był członkiem Żydowskiej Organizacji Bojowej.
Wkrótce po wojnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Ukończył studia prawnicze, a następnie zajął się biznesem w branży transportowej i spedycyjnej. Z czasem, jako odnoszący sukcesy przedsiębiorca, podjął działalność społeczną i filantropijną. Był przewodniczącym amerykańskiego komitetu wspierającego budowę Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie oraz członkiem Fundacji Kościuszkowskiej.
Do Polski po raz pierwszy wrócił w latach 60. Po powstaniu Solidarności na początku lat 80. nawiązał kontakty z wieloma działaczami tego ruchu. Co roku spędzał w Polsce kilka tygodni, a podczas tych pobytów odwiedzał Częstochowę – aż do śmierci. Wspierał badania naukowe dotyczące dziejów miasta, umożliwił wydanie książek i albumów o Częstochowie i jej żydowskich mieszkańcach, a jako mecenas kultury wspierał artystów oraz częstochowskie instytucje kulturalne i szkoły.
Zainspirował i sfinansował – we współpracy z dawną Akademią im. Jana Długosza, Muzeum Częstochowskim i Archiwum Państwowym w Częstochowie – wystawę „Żydzi Częstochowianie”, poświęconą współistnieniu społeczności żydowskiej i katolickiej przed II wojną światową. Wystawie towarzyszył album, a ekspozycja była prezentowana nie tylko w Czę
red
źródło/fot: UM w Częstochowie
